Endo

 Osteoporoz: 

- boy kilo  

-kaç çocuğu var , ne kadar emzirmiş 

-menopoz yaşı ne  

-kırık var mı 

-steroid alıyor mu 

Adrenal kitle

 -Seks Steroidleri ve Steroid Öncülleri:

Adrenal insidentaloma hastalarında bu hormonların rutin olarak ölçülmesine gerek yoktur. ancak kıllanma ,jinekomasti gibi şeyler varsa yada karsinom düşündüren görünüm varsa bakılmalı.

 Serum DHEAS, androstenedion, 17-OH progesteron, 11-deoksikortizol, kadınlarda testosteron, erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda da estradiolün
ölçülmesi fayda sağlayabilir 

 

*Görüntülemede bilateral adrenal hiperplazi mevcut olan hastalarda, konjenital
adrenal hiperplazi şüphesi düşündüren bulgular varsa, ayrıca hiperandrojenemi semptom ve/veya laboratuvar bulguları mevcut olan hastalarda bazal 17-OH progesteron ölçümü yapılmalıdır.  

 

 Tedavi:

Cushing Sendromu, primer hiperaldosteronizm veya feokromositoma tanısı koyulan hastaların ilk sıra tedavisi cerrahidir.  

 

İzlem(fonksiyon yok):

Fonksiyon göstermeyen adrenal insidentalomalarda yıllık klinik izlem yeterlidir. Klinik değerlendirmede hastanın kan basıncı, BKİ, elektrolit dengesizlikleri, glukoz intoleransı, kemik mineral yoğunluğu, kardiyovasküler risk durumu değerlendirilmelidir. 

 

Radyolojik izlem : 

 BT’de homojen ve ≤10 HU olan adrenal lezyonlarda izlemde görüntüleme yapılması gerekli değildir. Ancak HU değerlendirmesinin doğru yapıldığından emin olunmayan durumlarda 1 yıl sonra tekrar görüntüleme yapılabilir. 

 

 Hafif Otonom Kortizol Sekresyonu Olan Hastanın İzlemi:

Hafif otonom kortizol sekresyonu olan ve cerrahi planlanmayan hastaların yıllık olarak kortizol ilişkili komorbid durumlar açısından değerlendirilmesi önerilir. 

 

**Primer Adrenal Yetmezlik :

 güçsüzlük ,halsizlik,bulantı kusma karın ağrısı , hiperpigmentasyon,hipotansiyon,kilo kaybı ,hiponatremi, hiperkalemi

 

Bazal Serum Kortizol: 

Bazal serum kortizolü sabah 06-09 saatleri arasında veya uyandıktan sonraki ilk 3 saatte öl-çülmelidir*. (Kortizol bağlayıcı globülin (KBG) anormalliği olmayan hastada**);

Bazal serum kortizol ≥18–20 mcg/dl bulunması durumunda adrenal yetmezlik tanısındanuzaklaşılır.

Kortizol ≤3 mcg/dL ise adrenal yetmezlik düşünülür. Birden fazla adrenal yetmezlikle uyumlu belirti ve bulgu varlığı durumunda, düşük serum kortizol değeriyle birlikte tanıyı doğrulamak için genellikle ACTH uyarı testi gerekmez.

Kortizol >3 mcg/dl fakat <18 mcg/dl ise standart bir ACTH uyarı testi yapılmalıdır*** 

 

-Aldosteron ve Plazma Renin Aktivitesi (veya Renin :  

Özellikle primer adrenal yetmezlik tanısında düşük aldosteron ve yüksek plazma renin aktivitesi (PRA), belirsiz kortizol düzeylerinde tanıya yardımcı test olarak planlanabilir

 

**Hiperandrojenemi  

 

Öykü ve Fizik Muayene

Öyküde adrenarj, telarş ve menarş yaşı sorgulanmalıdır. 

Hirsutizm,akne, sebum artışı ve alopesi gibi hiperandrojeneminin kutanöz belirtilerinin başlama zamanı ve doğal seyirleri öyküde değerlendirilmelidir.

-menstruel düzensizlik, hirsutizm ve diğer hipernadrojenemik kutanöz değişiklikler 

-Hastada kilo değişimi olup olmadığı sorgulanmalıdır. Obezite varlığında
androjen üretimi ve klirensi artar bu nedenle obezitenin başlangıç yaşı ve seyri öğrenilmelidir.
-Menstruel siklus düzeni ve reproduktif öykü (doğum sayısı, abortus) değerlendirilmelidir. 

-PKOS’lu olgularda kardiyovasküler risk etkenleri, obstruktif uyku apne belirti ve bulguları öyküde araştırılmalıdır.

- ilaç 

-Hirsutizm, akne, alopesi, oligoamenore ve infertilite aile öyküsü sorgulanmalıdır. 

-Aile öyküsündediabetes mellitus, kardiyovasküler hastalık, obezite ve dislipidemi varlığı araştırılmalıdır. 

-Fizik bakıda hastanın kan basıncı, beden ağırlığı, boyu, beden kitle indeksi, bel çevresi ve bel/kalça oranı ölçülmelidir. Hiperandrojeneminin hirsutizm, akne ve alopesi gibi cilt bulguları değerlendirilmelidir.  

-Cushing hastalığı açısından stria, santral obezite, buffalo hörgücü, pleatore gibi
bulgulara ve hiperprolaktinemi açısından galaktoreye bakılmalıdır.

Lab: total testesteron,DHEAS,  androstenedion(diğerleri normalse, bazı PKOS larda ),17 OH progesteron(LOCAH düşünülen hastada ), prolaktin,gebelik testi, TSH, cushing şüphesi varsa DST,

-PKOS’lu olgularda serum lipid profili, açlık kan şekeri ve oral glukoz tolerans testi gibi metabolik komplikasyonlara ilişkin testler yapılmalıdır.