İrritabl (Huzursuz) Barsak (İBS) Sendromu

 

- Genellikle dışkılama ile ilişkili ağrı : Bazı hastalarda dışkılama ile rahatlama , bazılarında dışkılama ile ağrıda artış görülür.

-  Barsak alışkanlıklarında değişim : İshal ve kabızlık değişken şekilde görülür. 

- Kanlı , yağlı dışkılama ile yüksek miktarda ishal ve gece ishali İBS ile uyumlu değil .

- Organik hastalıklar dışlanarak tanı konur . 

 

IBS için Roma IV Kriterleri

Roma IV kriterlerine göre IBS (Huzursuz Bağırsak Sendromu); son üç ay içinde, haftada ortalama en az bir gün görülen ve aşağıdaki kriterlerden iki veya daha fazlasıyla ilişkilendirilen tekrarlayan karın ağrısı olarak tanımlanır:

• Dışkılama ile ilişkili olması,
• Dışkılama sıklığındaki bir değişiklikle birlikte seyretmesi,
• Dışkı formundaki (görünümündeki) bir değişiklikle birlikte seyretmesi.

 

 Öykü : İlaçlar ve organik bir hastalık düşündüren semptomlar sorgulanır. Kolorektal kanser, çölyak ve inflamatuar barsak hastalığı açısından aile öyküsü sorgulanmalıdır. 

Testler : 

- Hemogram 

-İshali olan hastalarda : 

• Fekal kalprotektin veya fekal laktoferrin (Dışkıda kalprotektin veya laktoferrin testi)
• Giardia için dışkı testi 
•  Çölyak hastalığı için serolojik testler
• CRP düzeyleri (Yalnızca fekal kalprotektin ve fekal laktoferrin testlerinin yapılamadığı durumlarda)

  - >50 üstü fekal kalprotektin İBH ile ilişkilidir.

- Hastaların yaş durumuna uygun kolorektal kanser taraması yapılabilir.

 

Alarm Özellikleri (Bulguları)

Alarm özellikleri şunları içerir :

• 50 yaşından sonra başlayan şikayetler
• Rektal kanama veya melena (siyah, katranımsı dışkı)
• Gece vakti görülen ishal (uykudan uyandıran)
• İlerleyici (şiddeti artan) karın ağrısı
• Açıklanamayan kilo kaybı
• Laboratuvar anormallikleri (demir eksikliği anemisi, yüksek C-reaktif protein veya yüksek fekal kalprotektin/laktoferrin düzeyleri)
• Ailede IBH (İnflamatuar Bağırsak Hastalığı) veya kolorektal kanser öyküsü 

 Alarm bulguları olmayan hastalarda : ek test önerilmez

Alarm bulguları olanlarda : Duruma uygun görüntüleme ve ek testler istenir. 

Tedavi : 

 Egzersiz : Düzenli fiziksel aktivite semptomlarda iyileşme sağlar

Uyku Düzeni : IBS hastalarında uyku problemleri sık görülür. Hastalar gerekli durumda uyku kalitesine yönelik değerlendirilmelidir.Melatonin IBS tedavisi olarak çalışılmakta.

Stres : Stresin azaltılmasına yönelik girişimler semptomları azaltır. 

Diyet : Diyet değişiklikleri, IBS (Huzursuz Bağırsak Sendromu) semptomlarını yönetmenin temel bir bileşenidir. En iyi rahatlamayı sağlayan beslenme düzenine ulaşmak için genellikle zaman içinde geliştirmeler yapılan bir deneme-yanılma yaklaşımı gereklidir.

İlk diyet değerlendirmesi : Hastalar diyet düzenlenmesinden önce 2 haftalık  bir diyet ve gaita çizelgesi tutmalıdır.

Geleneksel IBS diyet önerisi : Diyetin başlangıç düzenlenmesi olarak geleneksel IBS diyeti önerilebilir. Başlangıç önerisi olarak düşük FODMAP diyeti öneren kılavuzlar da mevcuttur. 

 İBS diyet önerileri : 

Tercihe göre düşük FODMAP diyeti ile de başlanabilir.Öneriler etkisiz kalırsa düşük FODMAP diyeti önerilir.

 Düşük FODMAP diyeti için :

ilk adımda 4-6 hafta boyunca yüksek-FODMAP yiyeceklerden kaçınılır.Semptomlarda gerileme olursa ikinci aşamaya geçilir.

ikinci adımda : Yüksek FODMAP içerikli gıdaların, belirli fermente edilebilir karbonhidratlara karşı bireysel toleransı belirlemek amacıyla, ek altı ila sekiz haftalık bir sürede kademeli olarak yeniden diyete eklenmesi gerekir. Tipik olarak, tek bir yüksek FODMAP içerikli gıda diyete dahil edilir ve yeni gıdaların tanıtılması arasında üç günlük bir ara verilir. Semptomların sürekli izlenmesi ve kaydedilmesine ek olarak günlük yemek günlükleri  tutulmalıdır.

 

Kabızlık Baskın IBS İçin Medikal  Tedavi :  

 İlk sıra olarak polietilen glikol (PEG) öneriliyor. (Casenlax,Dulcosoft)

Laktüloz da kullanılabilir. 

* Güncel olarak önerilen ilaçların birçoğu Türkiyede bulunmuyor. 

 Diyare Baskın IBS İçin Medikal Tedavi :

İlk sıra tedavi için loperamid öneriliyor. Öğünlerden 45 dk önce 2mg başlangıç için,günlük maksimum 16 mg. 

Semptomları devam edenlere : Safra reçineleri (kolestiramin,kolesevelam) 

Yanıtsız orta ağır semptomları olan hastalarda 2 haftalık rifaksimin tedavisi denenir.

- 3 x 550 mg 14 gün boyunca .

 

* Antispazmodik tedavi verilebilir (Pinaveryum, otilonyum gibi )