Hiperandrojenemi/Hirşutizm

Kadınlarda hirsutizm ,akne,alopesi ,ovulatuar disfonksiyon,virilizm bulguları görülür.

Ayırıcı tanıya girenler : 

1-PKOS

2- KAH

3 androjen salgilayan over tümörleri 

4 adrenal tumorler

5 cushing

6 hipertekoz( malign olmayan bir over tumorü)

7 ciddi insülin direnci 

8 obezite iliskili 

9 idiopatik hiperandrojenemi 

10 iyatrojenik hiperandrojenemi

-  Metiltestosteron,anabolik steroidler,fenitoin,diazoksid ,danazol,siklosporin,valproat ve minoksidil gibi ilac kullanımı sorgulanmalıdır.

- aile öyküsü sorgulanmalıdır, pozitif olması LOCAH ve PKOS u akla getirmelidir.

- PKOS ve LOCAH ta klinik bulgular sıklıkla pubertede baslar ve genelde yavaş seyirlidir.

- androjen salgilayan tümörler ise genellikle daha ileri yaş grubunda başlar ve hızlı ilerler

- LOCAH klasik KAH ın aksine adrenal yegmezlik bulguları olmadan hiperandrojenemi bulguları ile seyreder

1 rutin testlere bakılır 

2- özellikle oligo-amenoreli hastalarda adet dışı dönemde prolaktin düzeyi istenmelidir.

3- reprodüktif dönemdeki kadinlarda gebelik (özellikle ovulatuar disfonksiyon tarifleyen hastalarda) atlanmamalıdır.

4- cushing sendromundan şüphelenilen hastalarda tarama testleri (1 mg DST veya idrar kortizol düzeyi) istenmelidir.

5 - adetin 2-5 günleri arasında total testesteron,östradiol, FSH,LH,DHEAS,17-OH progesteron , 1.4 delta androstenedion tetkikleri istenmelidir.

* Total testesteron düzeyi 150 ng/ dl den yüksek ise testesteron salgilayan adrenal- over kaynaklı tümörler ve ovadyan hipertekozis akla gelmelidir.PKOS lu olgularda testesteron  artmış beklenir ancak genelde 150 ng/ dl altındadır.

*DHEAS üst sınırı değişebilmekle birlikte genelde 350 dir.bu değer reproduktif kadinlarda artmis olabilir.Adrenal kaynaklı bir tümör düsünmemiz için  sıklıkla 700 ün üstünde değerler olmalıdır. DHEAS 400-500 olan çok sayıda hasta gelecek.Bu hastalarda ek bulgu da olmadıkça reproduktif dönemdeki bir kadın için bu degerleri normal olabilecegini soyleyip ileri tetkikle ugrasmaya gerek olmayabilir.

* PKOS ta testesteron artışının yani sıra LH artışı  ve LH/FSH oranının  LH lehine artmış olmasını bekleriz.PKOS düşünülen  hasta kadin doguma yonlendirilir.lipit profili ve insulin direncine de bakilmalidir.

* oligomenore/amenore olan premenopozal hastaların tetkik sonuçlarında  östradiol düşük  , FSH/LH düzeyinin yüksek olması halinde akla primer ovaryan yetmezlik gelmeli, over görüntüleme planlanmalı ve endokrin uzmanına yönlendirilmeli.

* LOCAH adrenal yetmezlik bulguları olmadan hiperandrojenemi kliniği ile seyreder. Sıklıkla 21 hidroksilaz enzim eksikligi vardır ve 17 OH progesteron düzeyleri artmıştır.(2ng/ml nin üzerindedir) .Bu durumda ACTH uyarı testi yapılması gerekir, onun için zaten endokrine yönlendirilir.

* overlerin goruntulenmesi gerektiğinde ilk basamakta pelvik USG istemek gerekir.(özellikle PKOS dusunulen hastalar kadin doguma).Overde androje  salgılayan tümörler net seçilemeyebilir.overlerde asimetri olarak gorulebilir, bu durumda pelvik MR planlanması uygun olabilir.

Ciddi DHEAS yüksekliği olan hastalarda (>700 mcg/dl) adrenal tümörlerden şüphelenildiğinde BT görüntülemesi planlanır.

* Farmakolojik tedavide oral kontraseptif başlayabiliriz.Östrojen + progestin içeren preparatlar sıklıkla adetin 5-25. günleri arasında 21 gün verilir ve sonraki 7 günde de kesilme kanaması meydana gelir.(örnek: yazz tablet ,yasmin  tablet - iclerinde östradiol + drospirenon bulunuyor, Diane 35 tb - siproteron + östradiol var ).

* OKS baslayacağımız hastalar sigara içiyorsa mutlaka bırakması gerektigi i anlatmalıyız ve tromboz öyküsü açısından sorgulamalıyız.

Bunun yanında  anti androjen etkileri olan potasyum tutucu diüretik spironolakton da ( aldactone) hiperandrojenemi tedavsinde başlayabiliriz.50-100 mg 1x1 baslayıp 7-10 gün sonra elektrolit kontrolü görülebilir.

Mutlaka OKS ile birlikte verilmelidir.Cünkü hasta aldactone kullanırken gebe kalırsa ve bebek erkek olursa anne karnında seksüel gelişimi etkileyebilir.

Bunun dışında  kilolu ise , insülin direnci mevcutsa metformin verebiliriz.