Amilaz Lipaz ve Akut Pankreatit için Özellikli Noktalar

 Amilaz : tükrük ve pankreas kaynaklı 

Tükrük amilazı : tükrük bezi hastalığı , kronik alkolizm , sigara, anoreksiya, özofagus perforasyonu ve birçok malignite ile artar. 

Pankreas amilazı ise : kolesistit,barsak perforasyonu,barsak iskemisi ve böbrek yetmezliğinde de yükselebilir. 

Lipaz: Pankreatit için daha  spesifik olmakla birlikte ,hafif yükselmeler diğer durumlarda da ( böbrek yetmezliği ve barsak perforasyonu ) izlenebilir.

- Pankreatitte, amilaz seviyeleri normalleştikten sonra birkaç gün boyunca lipaz  seviyeleri yüksek  kalabilir.  

- 3 mg/dl den yüksek bilirubin seviyeleri , pankreatitin safra yolu kaynaklı bir nedenini düşündürür. 

- Etanol kaynaklı pankreatit bazen sarılık ,hepatomegali , ensefalopati ve asit gibi alkolik karaciğer  semptomları ile birlikte görülür. 

- BT taraması tanının belirsiz olduğu veya 48-72 sa içinde klinik olarak iyileşme göstermeyen hastalar için saklanmalıdır. 

- EUS küçük pankreatik veya ampulla tümörleri ve kronik pankreatiti tespit etmek için yararlıdır. 

- Ranson, Glasgow ve APACHE 2 skorları şiddet değerlendirmek için kullanılabilir. 

- Peripankreatik sıvı birikimleri veya nekrozun enfeksiyonunu önlemek için proflaktik antibiyotik uygulanması önerilmez.

- Steril pankreatik nekroz, semptomatik olmadıkça veya belirgin klinik bozulma meydana gelmedikçe destekleyici tıbbi bakım ile tedavi edilmelidir.

- Plevral efüzyon ve interstisyel ödem gelişebilir. ARDS gelişirse mekanik solunum desteği gerekir. 

- Sıvı yönetimi BUN, HCT, idrar çıkışı ve hemodinamiye dayanarak düzenlenir. 

- Beslenmenin yeniden başlatılma kararı enzim seviyelerine göre değil , hastanın klinik durumuna göre verilmelidir. 

Ağrının düzelmesi ve açlığın ortaya çıkması ,hafif pankreatitlerde hastaların yemeye hazır olduğunun göstergesidir. 

-Şiddetli akut pankreatitlerde, 24 saat içinde erken enteral beslenme başlatılmalıdır.  

- USG safra taşı,safra genişlemesi ve safra çamurunu tespit için en hassas noninvaziv yöntemdir. 

-  Akut biliyer pankreatit hastalarında acil ERCP sadece kolanjit kanıtı varsa önerilir. 

- Akut biliyer pankreatit ile başvuran hastalarda ilk başvuru sırasında kolesistektomi yapılmalıdır. 

Kaynak:

• Inadomi JM, Bhattacharya R, Hwang JH, Ko C. Yamada Gastroenteroloji El Kitabı. Çeviri Editörü: Esin Korkut. 4. Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri; 2022.