Yorgunluk

* Dinlenmekle ve uyku ile geçiyor mu?

* Sabah mı daha fazla , yoksa gün içinde ve aktivite ile değişiyor mu?

• Fizyolojik Yorgunluk: Dinlenmekle, uykuyla geçer. Genellikle aşırı çalışma, akut stres veya sedanter yaşam tarzına bağlıdır.

• Organik Yorgunluk: Dinlenmekle geçmez. Sabah görece iyidir, gün içinde ve aktiviteyle kötüleşir. Genellikle altta yatan kronik bir hastalık (anemi, endokrinopati, malignite vb.) vardır.

• Psikolojik Yorgunluk: Genellikle sabahları en kötüdür, gün içinde veya aktiviteyle (hasta odaklandığında) hafifleyebilir. Uyku bozuklukları, anksiyete ve depresyon ile ilişkilidir.

* Ateş ,terleme, kilo kaybı var mı?

* Ele gelen kitle var mı? (lap?)

* Kas güçsüzlüğü var mı? (nörolojik tutulum düşündüren proksimal miyopati vb.)

* Yeni başlayan ve ilerleyen nefes darlığı veya göğüs ağrısı var mı?

*Tıbbi veya psikolojik bir sebebe bağlı yorgunluk düşünülen hastada minimal araştırma yeterli olur.

Örneğin ;

- horlama ve bölünmüş uyku tarif eden bir hastada -> uyku apnesinden,

- baş dönmesi ve halsizlik bildiren bir hastada -> anemiden,

- kronik yaygın kas ağrısı tarif eden bir hastada ise -> fibromiyaljiden şüphelenilir.

- Ateş varlığı -> altta yatan bir enfeksiyonu;

- istenmeyen kilo kaybı -> maligniteyi düşündürür.

- Hastalar depresyon (örneğin; üzgün ruh hali, anhedoni/zevk alamama, uyku ve/veya yeme alışkanlıklarında değişiklik) açısından değerlendirilir.

-Uyku miktarı ve kalitesi sorgulanmalı ve uyku ile şikayetlerde azalma olup olmadığı sorulmalıdır. Varsa -> uyku bozukluğu akla getirir. 

- Kullanılan ilaçlar sorgulanmalıdır.

- Ailede kanser öyküsü sorgulanmalıdır

- Ev veya işyerinde stres faktörü sorgulanmalıdır. 

Fizik Muayenede : 

● Tiroid hastalığı bulguları – Bradikardi (yavaş nabız), taşikardi (hızlı nabız), guatr, cilt değişiklikleri, oftalmopati (göz bulguları).

● Lenfadenopati veya hepatosplenomegali varlığı – Lenf bezlerinde büyüme veya karaciğer ve dalak büyümesi.

● Kardiyopulmoner muayene – Konjestif kalp yetmezliği veya kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) belirtileri.

● Nöromüsküler muayene – Kas kitlesi, tonusu ve gücü; derin tendon refleksleri; duyusal ve kranial sinir değerlendirmesi; bilişsel fonksiyonlar.

Lab: 

- Rutin tahlil e ek olarak , (kas ağrısı ve güçsüzlük varsa) CK , HIV,HCV,

- Hastanın öyküsüne ve maruziyet risk faktörlerine dayalı olarak uygun görülmesi halinde; tüberküloz taraması [PPD] veya gama interferon salınım testi, akciğer grafisi, balgam örneği toplanması) yapılmalıdır.

- Polymiyalji ve Dev hücreli arterit uyumlu semptomu olan yaşlı hastalarda sedim crp istenebilir.

Kanser Taramaları : 

Okült malignitelerin dışlanması amacıyla, hastanın yaşına ve cinsiyetine uygun kanser tarama testleri yapılmalıdır.

 Örneğin;

- 45 yaş ve üzerindeki hastalar, son 10 yıl içinde yapılmadıysa kolonoskopi veya başka bir kabul edilebilir yöntemle kolon kanseri açısından taranmalıdır.

- 55-74 yaş arası ve 30 paket/yıl veya üzeri sigara içme öyküsü olan hastalar, yıllık düşük doz akciğer bilgisayarlı tomografisi (BT) ile taranmalıdır. 

- 40 yaş üzerindeki kadınlar ise, son bir veya iki yıl içinde yapılmadıysa mamografi ile meme kanseri açısından taranmalıdır.

Belirli Bulguları Olan Hastalar : 

Spesifik bulguları olan hastalar öykü ve bulgularına göre ek testler ile araştırılır.

 

Spesifik Bulguları Olmayan Hastalar :  

İlk değerlendirmede bir sebep bulunamayan hastalar 1-3 ay sonrasında tekrar değerlendirilerek temel tetkikleri tekrarlanır.

Yönlendirici semptom ve bulguların yokluğunda ; enfeksiyon (örneğin; Epstein-Barr virüsü [EBV], sitomegalovirüs [CMV], Lyme serolojileri), immünolojik yetmezlik (örneğin; immünoglobulinler), inflamatuar hastalıklar (örneğin; antinükleer antikorlar [ANA], romatoid faktör), vitamin eksiklikleri veya çölyak hastalığı (örneğin; doku transglutaminaz antikoru , immünoglobulin A [IgA]) için rutin testler yapılması önerilmez.

  Ayrıca, spesifik bir hastalık şüphesi yoksa radyolojik görüntüleme (örneğin; akciğer grafisi, abdominal BT taraması) yapılmasını da önerilmez. 

 

İleri İnceleme (İlk Testler Normal-Şikayet Devam Ediyor)

Eğer ilk basamak tetkikleri tamamen normal geldiyse ve hastanın şikayeti subakut/kronik süreçte devam ediyorsa ;

• Kardiyopulmoner İnceleme: EKG, Telekardiyografi, gerekirse Ekokardiyografi (özellikle efor dispnesi eşlik ediyorsa kalp yetersizliği veya pulmoner hipertansiyon yönünden).

• Enfeksiyöz Tarama: HIV, Hepatit B ve C, şüpheli temas veya endemik bölge geçmişi varsa Brucella veya tüberküloz taraması.

• Konektif Doku Hastalıkları: ANA, RF (özellikle artralji, miyalji, fotosensitivite, malar raş gibi eşlik eden semptomlar varsa).

• Uyku Bozuklukları Taraması: Hasta kiloluysa, horlama ve tanıklı apnesi varsa Polisomnografi (Uyku Apne Sendromu halsizliğin majör nedenlerindendir).

• Çölyak Taraması: Anti-tTG IgA (açıklanamayan demir eksikliği veya GIS semptomları eşlik ediyorsa).