Yorgunluk

 

 

Tüm Hastaların İlk Değerlendirmesi — Subakut veya kronik yorgunluk şikayetiyle başvuran hastanın ilk değerlendirmesi; kapsamlı bir tıbbi öykü ve fizik muayene, temel laboratuvar tetkikleri ve altta yatan spesifik bir nedene işaret edebilecek bulguları belirlemek için güncel kanser tarama müdahalelerini içerir.

Medikal veya psikolojik bir duruma bağlı akut yorgunluğu olan hastada hiç -  minimal değerlendirme gerekir. 

Eşlik eden semptomlar, belirli etiyolojilere (hastalık nedenlerine) işaret edebilir . Örneğin; horlama ve bölünmüş uyku tarif eden bir hastada uyku apnesinden, baş dönmesi ve halsizlik bildiren bir hastada anemiden, kronik yaygın kas ağrısı tarif eden bir hastada ise fibromiyaljiden şüphelenilir.

Ateş varlığı altta yatan bir enfeksiyonu düşündürebilir; istenmeyen kilo kaybı ise gizli bir neoplazmı (tümörü) veya malignite (kanser) öyküsü olan hastalarda nükseden bir hastalığı gösterebilir. Yaşlı erişkinlerde yorgunluk, frailite (kırılganlık) sendromunun temel bir belirtisi olabilir; bu nedenle istemsiz kilo kaybı, güç azalması ve aktivite seviyelerinde düşüş gibi frailite sendromu semptomlarının sorgulanması önemlidir . Eğer öykü, açıklanamayan fiziksel semptomların kronik bir örüntüsünü düşündürüyorsa, somatizasyon (ruhsal sorunların fiziksel belirtilere dönüşmesi) durumu da göz önünde bulundurulmalıdır. 

Tüm hastalara depresyon (örneğin; üzgün ruh hali, anhedoni/zevk alamama, uyku ve/veya yeme alışkanlıklarında değişiklik) ve anksiyete bozukluğunu (örneğin; sürekli çarpıntı veya terleme, panik atak ve/veya fobilerin varlığı) düşündüren semptomlar sorulmalı ve bu durumlar için Patient Health Questionnaire (PHQ)-2 veya PHQ-9 gibi geçerliliği kanıtlanmış tarama araçları kullanılarak değerlendirme yapılmalıdır.

- Alkol ,madde kullanımı ve aile için şiddet açısından sorgulanmalıdır.

-Uyku miktarı ve kalitesi sorgulanmalı ve uyku ile şikayetlerde azalma olup olmadığı sorulmalıdır. Böyle bir durumda etiyoloji olarak uyku bozukluğu akla getirir. 

- Kullanılan ilaçlar sorgulanmalıdır.

- Ailede kanser öyküsü sorgulanmalıdır

- Ev veya işyerinde stres faktörü sorgulanmalıdır. 

- 

Fizik Muayenede : 

● Genel görünüm – Uyanıklık düzeyi, psikomotor ajitasyon (huzursuzluk) veya retardasyon (yavaşlama), kişisel bakım durumu.

● Tiroid hastalığı bulguları – Bradikardi (yavaş nabız), taşikardi (hızlı nabız), guatr, cilt değişiklikleri, oftalmopati (göz bulguları).

● Lenfadenopati veya hepatosplenomegali varlığı – Lenf bezlerinde büyüme veya karaciğer ve dalak büyümesi.

● Kardiyopulmoner muayene – Konjestif kalp yetmezliği veya kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) belirtileri.

● Nöromüsküler muayene – Kas kitlesi, tonusu ve gücü; derin tendon refleksleri; duyusal ve kranial sinir değerlendirmesi; bilişsel fonksiyonlar.

Lab: 

- Rutin tahlil e ek olarak , (kas ağrısı ve güçsüzlük varsa) CK , HIV,HCV,

- Hastanın öyküsüne ve maruziyet risk faktörlerine dayalı olarak uygun görülmesi halinde; tüberküloz taraması [PPD] veya gama interferon salınım testi, akciğer grafisi, balgam örneği toplanması) yapılmalıdır.

- Polymiyalji ve Dev hücreli arterit uyumlu semptomu olan hastalara sedim crp istenebilir.

Kanser Taramaları : 

Okült malignitelerin dışlanması amacıyla, hastanın yaşına ve cinsiyetine uygun kanser tarama testleri yapılmalıdır.

 Örneğin; 45 yaş ve üzerindeki hastalar, son 10 yıl içinde yapılmadıysa kolonoskopi veya başka bir kabul edilebilir yöntemle kolon kanseri açısından taranmalıdır.

 55-74 yaş arası ve 30 paket/yıl veya üzeri sigara içme öyküsü olan hastalar, yıllık düşük doz akciğer bilgisayarlı tomografisi (BT) ile taranmalıdır. 

40 yaş üzerindeki kadınlar ise, son bir veya iki yıl içinde yapılmadıysa mamografi ile meme kanseri açısından taranmalıdır.

Belirli Bulguları Olan Hastalar : 

Spesifik bulguları olan hastalar öykü ve bulgularına göre ek testler ile araştırılır.

 

Spesifik Bulguları Olmayan Hastalar :  

İlk değerlendirmede bir sebep bulunamayan hastalar 1-3 ay sonrasında tekrar değerlendirilerek temel tetkikleri tekrarlanır.

Yönlendirici semptom ve bulguların yokluğunda ; enfeksiyon (örneğin; Epstein-Barr virüsü [EBV], sitomegalovirüs [CMV], Lyme serolojileri), immünolojik yetmezlik (örneğin; immünoglobulinler), inflamatuar hastalıklar (örneğin; antinükleer antikorlar [ANA], romatoid faktör), vitamin eksiklikleri veya çölyak hastalığı (örneğin; doku transglutaminaz antikoru , immünoglobulin A [IgA]) için rutin testler yapılması önerilmez.

  Ayrıca, spesifik bir hastalık şüphesi yoksa radyolojik görüntüleme (örneğin; akciğer grafisi, abdominal BT taraması) yapılmasını da önerilmez.