Kaşıntı

 Kaşıntı bir çok sebep sonucu gelişebilir:

●Dermatolojik : Kuruluk ,atopik dermatit, psöriazis,ürtiker,cilt enfeksiyonu gibi

●Sistemik : KBH, karaciğer hastalığı,hematolojik ve lenfoproliferatif hastalıklar, malignite ve ilaç ilişkili kaşıntı

●Nörolojik : Santral veya periferik sinirler ile ilişkili kaşıntı olabilir

●Psikojenik : Bazı psikolojik tablolarda kaşıntı şikayeti olabilir.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

¶ Dermatolojik olmayan çok çeşitli bozukluklar yaygın kaşıntıya (generalize pruritus) neden olabilir. Örnekler arasında böbrek hastalığı, karaciğer hastalığı, endokrin hastalıklar, malignite (kanser), enfeksiyonlar, sistemik romatizmal hastalıklar, nörolojik hastalıklar, psikiyatrik hastalıklar ve ilaç reaksiyonları yer alır.

Primer Cilt Lezyonu Olmayan Generalize Kaşıntılı Hasta :  

Böyle hastalarda  detaylı öykü gerekir. Öyküde sorulması gerekenler : 

●Tiroid,karaciğer, böbrek hastalığı , HIV enfeksiyonu ve  malignite öyküsü

●Konstitüsyonel semptom varlığı  ( ateş,kilo kaybı,gece terlemesi gibi)

●İlaç öyküsü

●Seyahat öyküsü

●Psikiyatrik öykü ve madde kullanım öyküsü 

●Diğer aile birreylerinde kaşıntı varlığı ( lezyon olmasa da scabies düşündürür)

Birincil cilt bulgularının yokluğunda, fizik muayene sistemik hastalık kanıtlarını aramaya odaklanmalıdır. Konjonktival solukluk (anemi belirtisi), tiromegali (tiroid büyümesi), splenomegali (dalak büyümesi) veya karaciğer hastalığı belirtileri (stigmata) özellikle araştırılmalıdır. Lenf bezleri, lenfadenopati (lenf nodu büyümesi) belirtileri açısından palpe edilmelidir . 

 

1. Birincil (Açıklanamayan Kaşıntıda İlk Basamak) Laboratuvar Tetkikleri

Etiyolojide en sık yer alan sistemik nedenleri (böbrek/karaciğer yetmezliği, tiroid bozuklukları, hematolojik hastalıklar) taramak için istenmesi gereken temel paneller:

• Tam Kan Sayımı (CBC) ve Sedimentasyon / CRP: Anemi, polistemi (özellikle sıcak banyo sonrası kaşıntıda Polycythemia Vera), eozinofili veya gizli enfeksiyon/enflamasyon varlığı.

• Böbrek Fonksiyon Testleri: Üre, Kreatinin, Elektrolitler (Üremik pruritus değerlendirmesi).

• Karaciğer Fonksiyon Testleri ve Kolestaz Paneli: ALT, AST, GGT, Alkalen Fosfataz (ALP), Total ve Direkt Bilirubin (Kolestatik karaciğer hastalıkları ve biliyer obstrüksiyon).

• Tiroid Fonksiyon Testleri: TSH, Serbest T4 (Hem hipotiroidi hem hipertiroidi kaşıntı yapabilir).

• Serum Demir Parametreleri: Serum demiri, SDBK, Ferritin (Demir eksikliği anemisi olmadan da kaşıntı yapabilir).

• Açlık Kan Şekeri ve HbA1c: Diyabetik nöropati veya kuruluk zeminli kaşıntı.

2. İkincil (Şüpheye veya İlk Basamak Sonuçlarına Göre) Tetkikler

• Serum Protein Elektroforezi (SPEP) ve İmmünfiksasyon: Yaşlı grupta Multipl Miyelom veya MGUS (Önemi Belirsiz Monoklonal Gamopati) taraması.

• LDH ve B2-Mikroglobülin: Lenfoma veya myeloproliferatif hastalık şüphesinde.

• B12 Vitamini ve Folat Düzeyleri: Nöropatik pruritus veya nutrisyonel eksiklik değerlendirmesi.

• Kalsiyum, Fosfor ve Parathormon (PTH): Sekonder hiperparatiroidizm ve kalsifilaksi yönünden.

• Gaita Mikroskopisi ve Gizli Kan: Malignite taraması veya parazitik enfeksiyon yönünden.

3. Görüntüleme ve İleri İncelemeler

• Akciğer Grafisi: Gizli lenfoma (Hodgkin vb.), sarkoidoz veya paraneoplastik süreçleri değerlendirmek için ilk basamak görüntülemedir.

• Tüm Batın Ultrasonografisi: İntrahepatik/ekstrahepatik kolestaz, hepatosplenomegali veya batin içi kitle tespiti için.

• Deri Biyopsisi: Sadece klinik muayenede net tanı konulamayan primer döküntülü durumlarda veya Büllöz Pemfigoid gibi otoimmün dermatozların erken (pre-büllöz) evrelerini ekarte etmek için (Direkt İmmünfloresan inceleme ile) uygulanır.

Klinik Yaklaşımda Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yaşlılık Kserozu (Ksantoz): Yaşlılarda cilt bariyerinin zayıflamasına bağlı kuru cilt, kaşıntının açık ara en sık nedenidir. Sistemik tetkikler planlanırken eş zamanlı olarak yoğun nemlendirici tedavisi ve banyo alışkanlıklarının düzenlenmesi önerilir.

• İlaç Sorgulaması: Hastanın kullandığı ACE inhibitörleri, statinler, diüretikler veya allopurinol gibi kronik ilaçların kaşıntı potansiyeli gözden geçirilmelidir.

Ek laboratuvar testleri, hastanın öyküsüne ve altta yatan bir bozukluk şüphesine göre istenir. Örneğin HIV testi; dışkıda yumurta ve parazit incelemesi; Hepatit B ve C serolojileri; ve (eğer bir plazma hücre diskrazisinden şüpheleniliyorsa) serum protein elektroforezi ve immünelektroforezi gibi .

 - Altta yatan bir sebep bulunamadığı durumda 4-6 ayda bir hastalar tekrar değerlendirilir. 

 

Kaşıntıya yönelik Avrupa kılavuzunun önerdiği  öykü ve labaratuvar  testleri :