Ödem

- Gode bırakıyor mu ?

Gode bırakmayan ödem: hipotiroidi , lenfatık tıkanıklık düşündürür.

- Ödem akut mu kronik mi gelişti ?

- Ödem tek taraflı mı , bift taraflı mı ?

Akut gelişen tek taraflı ödem DVT düşündürür.

Bilateral ödem yaşlılarda sık, genellikle kronik, sıklıkla kronik venöz yetmezlik, kalp yetmezliği, ilaçlar ya da pulmoner hipertansiyon sebepli görülür.

- Miksödem veya lipödem infiltratif bir bozukluk, ödem ile karışır.

Akut tek taraflı veya asimetrik ödem varsa :

- Wells ve modifiye wells skoru hesaplanır . Klinik olasılık skoru D-Dimer düzeyi ile birlikte değerlendirilir.

- DVT dışlanması sonrası başka tek taraflı ödem sebepleri görülebilir:

•Kas yırtığı , zorlanma vs– 40 percent

•Paralize uzuvda şişlik – 9 percent

•Lenfanjit veya lenf obstruksiyonu – 7 percent

•Venöz yetmezlik – 7 percent

•Popliteal (Baker's) kist – 5 percent

•Selülit– 3 percent

•Diz anormalliği– 2 percent

•Bilinmeyen– 26 percent

Kronik tek taraflı veya asimetrik ödem varsa :

- En sık sebep kronik venöz yetmezlik , daha az sıklıkta primer veya sekonder lenfödem,venöz dönüşü bozan pelvik neoplazm, ve kompleks bölgesel ağrı sendromu görülebilir.

• Kronik venöz yetmezlikte : Etkilenen bacakta tromboflebit öyküsü olabilir, ödem uzun süreli ise karakteristik cilt pigmentasyonu ve ülserasyon görülebilir

• Lenfödem : Inguinal- pelvik lenf nodu diseksiyonu veya radyoterapi öyküsü olabilir .

• Kompleks bölgesel ağrı sendromu : travmadan 4-6 hafta sonra görülür, ağrı ödem cilt rengi ve sıcaklığında değişiklik gözlenir.

Öykü ve muayene bu tablolar ile uyumlu değilse dopler usg yapılır.normal bir usg lenfödem ve kompleks bölgesel ağrı sendromu ile uyumludur.

- USG de pelvik akım obstruksiyonu düşündüren görünüm varsa , pelvik neoplaziden şüphelenilerek kontrastlı pelvik BT çekilir.

Bilateral bacak ödemi

   Akut bilateral bacak ödemi

En sık etiyolojiler :

• İlaç yan etkisi ( en sık KKB)

• Akut kalp yetmezliği

• Akut nefrotik sendrom

• bilateral DVT ( sıklıkla malignite ilişkili)

- DVT olasılığı değerlendirilir. DVT riski yüksekse ( wells – modifiye wells ) usg çekilir.

- DVT riski orta veya düşük ise :

• ilaçlar incelenir. Ödem yapan bir ilaç başlandı veya dozu artırıldıysa ,mümkünse kesilir.

• Dispne, ortopne, PND, taşikardi, ral, dolgun boyun veni olan hastada akut KY düşünülür.

• TİT bakılır, protein pozitifse albumin-protein bakılır.

• Ödem etiyolojisi hala belirlenemediyse D-dimer bakılır. Yüksekse, DVT yi dışlamak için USG çekilir.

   

   Kronik bilateral bacak ödemi

- En sık sebep venöz yetmezlik . Kalp yetmezliği ve pulmoner hipertansiyon (en sık uyku apnesine bağlı) diğer önemli sebepler.

- Kronik bilateral bacak ödeminin daha az sıklıkla görülen nedenleri arasında böbrek hastalığı, karaciğer hastalığı, pelvik neoplazm , konstriktif perikardit, idiyopatik ödem, premenstrüel ödem ve beslenme bozukluğu (malnütrisyon) yer alır.

Öyküye göre bazı tanılar düşünülebilir :

- Dispne, ortopne, PND, yorgunluk, kilo kaybı, karın şişkinliği kalp yetmezliğinde görülebilir.

- Gün içinde uyuklama, horlama, nefes kesilmesi : uyku apnesi olabilir (pulmoner hipertansiyon yaparak)

- böbrek , karaciğer bozuklukları görülebilir.

• İk muayene ve öyküde Kronik bilateral bacak ödemine yönelik belirgin bir sebep görülemediyse :

- TİT, albumin, kreatin, INR, KCFT ve tiroid testleri istenir.Test sonuçlarında anormallik varsa bu tanılar araştırılır.

- Testlerde bir şey saptanmadı ise ; kalp yetmezliği ve pulmoner hipertansiyon değerlendirilmek üzere EKO yapılır

- EKO da bir şey saptanmadı ise ; kronik venöz yetmezlik yönünden değerlendirilir.Bu hastalarda genelde endürasyon, ülserasyon, pigment değişikliği gibi bulgular gözlenir.

- Kronik venzö yetmezliğinin tipik cilt bulguları yoksa, venöz osbtruksiyona yol açabilecek pelvik neoplazi veya kitlenin dışlanması açısından kontrastlı pelvik BT çekilir .

•